FrMaLeV

"Tadavvuf Ayrı Bir Din" gibi,iman muhasebesi üzerine... başlıklı yazı Mumsema "Tadavvuf Ayrı Bir Din" gibi,iman muhasebesi üzerine... Forum Alev

İslam "Lailahe illallah" (Allah'tan başka ilah yoktur) esasını getirmiş ve insanlar arasında bunu yerleştirmeyi hedef almıştır Tasavvuf ise bu esasla bağdaşması mümkün olmayan "La mevcude illallah" (Allah'tan başka mevcud yoktur) akidesinin sahibi olmuştur Ki bunun meşhur adı "VAHDETİ VÜCUD" (Vücud Birliğidir)

Allah Kur'an'da: "Allah, yarattıklarından hiçbirine benzemez" (42/11) buyurduğu halde, tasavvuf, yaratılanların tümünün Allah'ın benzeri olduğu inancındadır Bu kanaatte oluşu nedeni ile de tasavvufun meşhur isimlerinden ve ona şeklini verenlerden Muhyiddini Arabı FüsüsulHikeminde: "Hakikat budur ki Halik, Mahluk, Halik'tir Bunların hepsi tek bir varlıktandır Hayır, belki O, tek varlıktır Ve yine O, çokluk halinde olan varlıktır" (s 78-79) diyor Ve aynı akidenin bir tezahürü olarak devamla kitabında: "Şu halde Firavnun iddia ettiği "Ben sizin yüce Rabbınızım sözü gerçekleşti Çünkü her ne kadar o iktidar Hakk'ın aynı ise de Firavnun suretinde tecelli etmiştir" diye sürdürmektedir inançlarını açıklamayı

Bu açıklamaları sürdürmek ve çoğaltmak kolay ve mümkündür Yalnızca akide konusunda vermeye çalıştığımız bu görüşler İslam’ın ayrı bir din, tasavvufun ayrı bir din olduğunu akidelerinin benzemezliği bakımından ortaya koymaktadır

Konuya mukayeseli olarak bakıldığında görülmektedir ki gerçekten İslam bir ayrı din, tasavvuf da bir ayrı dindirler

Birinci olarak bu ayrı dinlerin akideleri birbirine hiç benzememekte, biri diğerinin aynısı olarak değil, ayrısı olarak görünmektedir İslam akidesinde Allah; varlığı ezeli ve ebedi olan, eşi, ortağı ve benzeri bulunmayan Yaratıcıdır Kendisi var iken, başka hiçbir şey yok idi: Ve Allah, yarattıklarından hiçbirine benzememektedir Tasavvufta ise Allah ve yarattıklarının tümü bir varlıktır Vücud Birliği (Vahdeti Vücud) Yaratanla yaratılanın aynı olduğu görüşüdür İslam akidesi ile taban tabana zıt olan bu görüşü akide edinen tasavvuf, saliklerini İslam’dan uzaklaştırmıştır Esas sapma da bu akide sapmasından kaynaklanmaktadır İslam dininde kainat yoktan yaratılmıştır; gelip geçicidir Yalnız onu yaratan, yoktan vareden Allah kalıcıdır Kainat ile Allah arasında öz bakımından ayrılık vardır Tasavvuf bu görüşü benimsemez Tasavvufa göre kalıcı (ezeli ve ebedi) olan Allah tarafından yaratılmış ne varsa onunla eş niteliktedir Çünkü yaratılan, yaratanın bütün özelliklerini yansıtır Yaratılan, yaratanın görüş alanına çıkmasından başka birşey olmadığı için, ikisi arasında öz ayrılığı yoktur Öyleyse yaratılanla, yaratan eş varlık düzeyindedir, birbirinin iki ayrı görünüş türüdür Yaratılan kainat, yaratan Allah'ta vardır (vahdeti vücud) Yaratılma olayı Allah'ın özünden gelen, dışa vuran bir fışkırmadır; yoktan varediş değildir

Vahdeti Vücud anlayışı, Anadoluda gelişen ilk çağ felsefesinin temel ilkelerinden birisidir Tanrı ile kainat arasında birlik olduğunu ilk ileri sürenler Herakleites ile Parmenides'tir Bu görüşü daha sonraki çağlarda Yunan filozofu Eflatun yeniden ele alarak geliştirdi; ondan sonra gelen ve Eflatun'un izinden yürüyen Platines de ayrı bir açıdan yorumladı İslam dininin doğuşundan sonra özellikle ilk çağ felsefesine bağlı kalan filozoflar ve mutasavvıflar bu görüşün etkisi altında kalarak onu İslam dini ilkeleriyle bağdaştırmaya çalıştılar Bu bağdaştırmayı yaparken eski İran ve Hint kültüründen, özellikle dini inançlarından yararlandılar Mansür, Senai, Zunnün-u Mısrı, Şeyh Attar, Şebüsteri, Celaleddini Rumi, Muhyiddini Arabı, Nesimi gibi filozof ve şairler başta gelir Özellikle Muhyiddini Arabi bütün düşüncelerini Varlık Birliği (Vahdeti Vücud) j üzerinde toplayarak bu görüşlere bir düzenlilik kazandırdı

Vahdeti Vücud anlayışının en çok tutunduğu ve yayıldığı yer İran'dır Gerek nitelikleri, gerekse ihtiva ettiği düşünceler bakımından Vahdeti Vücud anlayışı İslam’ın şeriat ilkelerine karşıttır, onlarla bağdaşamaz Çünkü İslam dininin temel ilkesi kainatın yoktan, Allah tarafından yaratıldığı inancına dayanır Kainat ile Allah (Yaratılanla, Yaratan) arasında öz (zat) değil, görünüş bakımından bile en küçük bir benzerlik, yakınlık yoktur Kur'an, Allah insanın düşüncesinin, aklının sınırlarını aşan bir yüce varlıktır; O, insanın düşünebildiklerinin hiçbirine benzemez, eşi ve benzeri yoktur Bu bakımdan Allah ile Kainatı, bir sayan Vahdeti Vücud anlayışını reddeder

Bugün hemen bütün müslümanlar arasında derece derece var olan Vahdeti Vücud anlayışı tasavvufun vaktiyle İran'da tutunmakla kalmadığını, bugün müslümanların ezici çoğunluğunu oluşturan İslam’a sonradan giren ve ana dili arabça olmayan müslüman topluluklar arasında yayıldığını göstermektedir

Başlangıcı itibariyle ilk yıllarını takiben diğer din salikleriyle karşılaşan ve onların müslüman olmalarıyla da girdikleri İslam’a getirdikleri eski dinlerinin kalıntılarının oluşturduğu tasavvuf zamanla dallanıp budaklanmış ve yayılmıştır

İslam'da ruhi ve manevi boyutu öne çıkaran dinî hayat ve düşünce biçimine verilen ad Bu hayat ve düşünœ biçimini benimseyen kişiye mutasavvıf ve sufi adları verilir Temel ilkelerini Kur'an'dan alan, Hz Muhammed (sas) ile ashabının hayatında somut örneklerini bulan tasavvuf, tarihi boyunca çeşitli evrelerden geçti; değişerek ve gelişerek varlığını günümüze kadar sürdürdü

Tasavvuf söz konusu olduğunda, ortaya çıkan en büyük sorun, tanımlama güçlüğüdür Bu güçlük, tasavvufun bireysel yaşantı ve deneyimlere bağlı öznel niteliğinden gelir Bu nedenle her tanım, tanımı yapanın ruhi ve manevi durumunu yansıtmaktan fazla bir anlam taşımaz

Tasavvufun bu niteliği, mutasavvıflar tarafından "tatmayan bilmez" deyimiyle dile getirilir Buna rağmen tasavvuf tarihine ve incelemelerine ilişkin eserler sayısız tanımla doludur Ünlü mutasavvıflar tarafından yapılan ve sayısı iki bini bulan bu tanımlardan birkaçının anılması, konunun niteliğinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır

Maruf Kerhî'ye (ö 200/815) göre, "Tasavvuf, gerçekleri almak, halkın elinde bulunandan umut kesip yüz çevirmektir"

Seriyü's-Sakatî'ye (ö 251/865) göre, "Tasavvuf, güzel ahlaktır"

Cüneyd Bağdadî (ö 298/910)'nin tanımı şöyledir: "Tasavvuf, Allah'ın seni senden öldürmesi ve seni kendisiyle diriltmesidir"

Ruveym bin Ahmed el-Bağdadî'nin (ö 303/915) tanımı şöyledir: "Kendini Allah'ın dilediği şey üzerine bırakıvermen, O'nun iradesine mutlak olarak teslim olmandır"

Ebi Bekir Şiblî'ye (ö 334/945) göre tasavvuf, "Karşılıklı dostluk ve sevgidir Hiç bir kaygı duymadan Allah ile birlikte olmaktır Duyu organlarını zabtetmek, ruhun üfleyişlerine kulak vermektir"

Ebu Said Ebu'l-Hayr'a (ö 440/1048) göre, "Tasavvuf, kafanda ne varsa bırakman, elinde olanı vermen ve başına gelenden sızlanmamandır"

Eseri, tasavvuf klasiklerinden başlıcası sayılan Kuşeyrî (ö 465/1072) şöyle tanımlar: "Tasavvuf, Allah dışındaki her şeyden el çekmek, tanınmamayı seçmek ve hayırlı olmayan şeylerden sakınmaktır"

Gazalî'ye (ö 505/1111) göre tasavvuf, "Kalbi Allah'a bağlayıp O'nun dışındakilerle ilgiyi kesmektir"

Ebu Necib el-Sühreverdî de (ö 563/1168) şöyle tanımlar: "Başlangıcı ilim, ortası amel, sonu ilahî bağışlardır"

Tasavvuf, başlangıçtan günümüze gelinceye değin, farklı nitelikler taşıyan çeşitli dönemlerden geçmiştir

Tasavvuf tarihçileri bu dönemlerin belirlenmesinde farklı yaklaşımları benimserler Bir yaklaşıma göre tasavvuf, tarikatlar öncesi (H I-VII/M VII-XIII yüzyıllar) ve tarikatlar sonrası (H VIII-XIV/M XIV-XX yüzyıllar) olmak üzere iki dönemde incelenmelidir Diğer bir yaklaşıma göre tasavvuf tarihi kuruluş (H I-III/M VIII-IX yüzyıllar), gelişme (H IIIVIII/M IX-XIV yüzyıllar) ve taklit (H IX/M XV yüzyıl sonrası) dönemlerine ayrılır Üçüncü bir yaklaşıma göre tasavvuf Hz Muhammed'den Cüneyd Bağdadî'ye kadar (H IIII/M VII-IX yüzyıllar), Cüneyd'den Muhyiddin ibn Arabî'ye kadar (H IV-VII/M X-XIII yüzyıllar) ve İbn Arabî'den günümüze kadar olmak üzere üç dönemden geçer Son ve en yaygın yaklaşıma göre ise tasavvuf zühd dönemi, tasavvuf dönemi, felsefi tasavvuf dönemi ve tarikatlar dönemi halinde başlıca dört dönemde ele alınmalıdır Tek başlarına tasavvufun geçirdiği evreleri açıklamakta yetersiz kalsalar da, bu yaklaşımlar, tasavvufun gelişme yönlerini izlememize imkan vermektedir Buna göre tasavvufun kuruluş (zühd), sistemleşme (tasavvuf ve felsefi tasavvuf) ve tarikatlar (taklit) evrelerinden geçtiği söylenebilir

Kuruluş döneminde tasavvufun temel niteliği maddî değerlerden yüz çevirerek katıksız bir dinî hayatı gerçekleştirme çabası, diğer bir deyişle zühdtür Hz Muhammed ve ashabının temsil ettiği saf dindarlık anlayışı ve ahlaki sorumluluk bilinci, İslam'ın ilk yüzyılı içinde gelişen zühd hareketinin özünü oluşturdu

Emeviler döneminde yöneticilerin dünyasal amaçları öne çıkaran tutumlarının hazırladığı lüks ve zevk ortamına duydukları tepki, ilk zahidleri, Haricîlerin yol açtığı anarşinin de etkisiyle toplumdan uzaklaşarak (uzlet) bireysel bir dinî hayata yöneltti Bu hayat biçimi zamanla tevekkül (her durumda Allah'a güvenme, dayanma), riyazet ve mücahede (nefsin arındırılmasına yönelik çilecilik ve sıkı bir ibadet), sabır (belaları gönül hoşnutluğu ile kabullenme, sızlanmadan katlanma), haşyetullah (Allah korkusu), aşk (Allah'a duyulan sınırsız sevgi), vera (günahlardan ve günah kuşkusu taşıyan şeylerden uzaklaşma), hüzün (geçmişte yapılan iş ve davranışlardan dolayı duyulan endişe) gibi öğelerle beslenerek zenginleştirildi

Zühd döneminin mutasavvıflarına zahid deniliyordu Bununla birlikte abid (kulluk eden), nasik (boyun eğen, ibadet eden), kurra (okuyan, kendini ibadete veren), bekkâun (Allah aşkıyla ağlayanlar), haifun (Allah'tan korkanlar) gibi adlarla da anılırlar Sonraki dönemde gelecek olan mutasavvıfların öncüleri olan zahidlerin başlıca temsilcileri şunlardı: Veysel Karanî (ö 37/657), Hasan Basrî (ö110/728), İbrahim bin Edhem (ö 161/777), Fudayl bin İyaz (ö 187/802), Davut Taî (ö 165/781), Şakik Belhî (ö 164/7803, Cafer Sadık (ö 148/769), Süfyan Sevrî (ö 161/777), Abdullah bin Mübarek (ö 181/797) ve Rabiatu'l-Adeviye (ö 185/801)

Hicri III (M IX) yüzyıldan başlayarak tasavvuf sistemleşme sürecine girdi Ne ki bu sistemleşme, zühd dönemine oranla büyük bir farklılaşmayı da beraberinde getirdi Bir yandan tasavvufun ilke, kural ve yöntemleri belirlenirken, diğer yandan da Hristiyan, Yahudi, eski Yunan, Hind ve İran geleneklerinin, inançlarının etkilerini taşıyan kurumlar geliştirildi Allah'a doğru yapılan ruhsal bir yolculuk biçiminde tanımlanan tasavvufi yaşantının durakları (makam), ilahî durumlar (haller) tesbit edildi, nihayet fena (beşeri niteliklerin ilahî niteliklere dönüşmesi kuramına ulaşıldı Bunu, peygamberlik anlayışına yakın bir velilik anlayışı, Hatemü'l-Enbiya'ya (peygamberlerin sonuncusu) karşılık Hatemü'l-Evliya (velilerin sonuncusu) düşüncesi ve inancı izledi

Sistemleşen tasavvuf anlayışına göre peygamberler Allah'tan ancak bir melek aracılığı ile bilgi alabilirken veliler doğrudan, aracısız olarak bilgi (ilham) alıyordu Gerçek bilim (marifet), Allah'tan doğrudan alınan bilgiden oluşandı Evren varlığını ve işleyişini bir veliler yönetimine (ricalu'lgayb) borçluydu Allah, bütün isim ve sıfatlarıyla velide (insan-ı kamil) tecelli ediyor, onun ağzından konuşuyordu (şatahat)

Tasavvufun kazandığı yeni biçim İslam hukukçuları tarafından şiddetli bir eleştiriye tabi tutuldu Kimi mutasavvıflar zındıklıkla suçlanarak sürüldü, hapsedildi, kimileri de öldürüldü Buna karşılık yeni tasavvuf anlayışı gelişimini sürdürerek tümüyle felsefi bir niteliğe büründü Muhyiddin İbn Arabî (ö 637/1239) ile birlikte varlığın birliği (vahdet-i vücud) öğretisi üzerine kurulan felsefi bir sistem durumuna geldi Tasavvufun bu yeni oluşumu, sistemleşmesi içinde yer alan, katkıda bulunan ve sürdüren mutasavvıfların önde gelenleri şunlardı; Bayezid-i Bestamî (ö 261/874), Hallac-ı Mansur (ö 309/921), Şihabeddin Sühreverdî (ö 587/1190), Hakim Tirmizî (ö 285/898), Nifferî (ö354/965), Ferüdüddin Attar (ö620/1220), Mevlana Celaleddin Rumî (ö 672/1273), Sadreddin Konevî (ö 673/1274), Fahreddin Irakî (ö688/1493), Abdulkerim el-Cilî (ö805/1402), Kemaleddin Kaşanî (ö 730/1330), Şebüsterî (ö 720/1320), Abdullah Bosnavî (ö 1054/1644) ve benzerleridir

Tasavvuf, bir varlık birliği (vahdet-i vücud) felsefesi ile sonuçlanan gelişimini sürdürürken, ikinci bir tasavvuf anlayışı daha gelişti İlk anlayışa yöneltilen şiddetli eleştirilerin de hız verdiği ikinci anlayış, İslam kurallarına ters düşmeyecek bir doğrultu izlemeyi amaçlıyordu Bu anlayış, ya ilk anlayış tarafından geliştirilen kuramı karşıt bir kuramla dengeleme (fena karşısında beka gibi), ya da geliştirilen kuramı İslam kuralları açısından yeniden yorumlama yolunu tuttu Birincinin tümüyle reddetmesine karşılık akıl ve düşünceye olabildiğince önem verdi Varlık birliği öğretisinin karşısına görülenlerin birliği (vahdet-i şuhud) öğretisini çıkardı Tasavvufun bu anlayışı içinde yer alan ve gelişmesine katkıda bulunan başlıca mutasavvıflar da şunlardı: Cüneyd Bağdadî (ö 297/909), Haris Muhasibî (ö 243/857), Serrac (ö 378/988), Ebu Talib Mekkî (ö 386/996), Kelabazî (ö 380/990), Kuşeyrî (ö 465/1072), Hucvirî (ö 470/1077), Gazalî (ö 505/1111), İmam Rabbanî (ö 1034/1625)

Kuramsal açıdan gelişimini tamamlayan ve iki farklı doğrultuda sistemleşen tasavvuf, VI/XII yüzyılın ikinci yarısından başlayarak kurumlaşma, örgütlenme sürecine girdi Tasavvufun kural ve yöntemlerini kimi farklılıklarla yeniden belirleyen mutasavvıflar, genellikle kendi adlarıyla anılan tarikatları kurdular Tasavvufun daha etkili olmasını, halk arasında daha hızlı bir biçimde yayılmasını sağlayan tarikatlar, varlıklarını tüm İslam dünyasında günümüze kadar sürdürdüler Tarikat kurucusu başlıca mutasavvıflar da şunlardır: Abdulkadir Geylanî (ö 561/1165, Kadiriye), Ahmet Rıfaî (ö 578/1182, Rıfaiye), Necmeddin Kübra (ö 618/1221, Kübreviye), Sühreverdî (ö 632/1235, Sühreverdiye), Ebu'l-Hasan eş-Şazilî (ö 632/1273, Şaziliye), Mevlana Celaleddin Rumî (ö 672/1273, Mevleviye), Bahaeddin Nakşibend (ö 791/1388, Nakşibendiye), Hacı Bayram Veli (ö 833/1429, Bayramiye)

KAYNAK:
Ahmet ÖZALP, Şamil islam Ansiklopedisi

[/HTML][/yt]Konuya mukayeseli olarak bakıldığında görülmektedir ki gerçekten İslam bir ayrı din, tasavvuf da bir ayrı dindirler


Bu buyuk ithamdır

kendi yorumun mu? mcolak

İtham etmedim,itham edenin görüşü tırnak " " işaretiyle olan başlıktadırBen bir farkındalık yaşadım ve imanımı gözden geçirdimBu tür yazıları tenkit eden birçok yazı da mevcuttur,amacım iman üzerinde düşünenlere farklı olanı ulaştırıp ezberden imandan uzaklaştırmak,benimsetmek değil

Ben tasavvufcu değilim, yalnız ilk mutasavvufcuların eserlerini severek okurum

amacım, bilgileri doğru vermeniz yani kaynak belirtmeniz

teşekkur ederim

kaynak olarak


Bkz iktibas Dergisi, 104 sayı, 26 Sayfa, 1 sütunda Şeyhülislam Mustafa Sabri'nin Vahdeti Vücud isimli makalesi

verilmiş Konu iman olunca meselenin ciddiyeti de artıyorEğer e-kitap okurum derseniz bu konular üzerine yazılmış yetkin kitapları "suleymaniyevakfiorg" sitesinde bulabilirsiniz

Alıntı: mcolak´isimli üyeden Alıntı kaynak olarak Bkz iktibas Dergisi, 104 sayı, 26 Sayfa, 1 sütunda Şeyhülislam Mustafa Sabri'nin Vahdeti Vücud isimli makalesi verilmiş Konu iman olunca meselenin ciddiyeti de artıyorEğer e-kitap okurum derseniz bu konular üzerine yazılmış yetkin kitapları "suleymaniyevakfiorg" sitesinde bulabilirsiniz

Süleymaniye vakfının kitaplarını okudum

epey araştırmam oldu tasavvuf konusunda,

olumlu ve olumsuz butun kitapları okudum

Sana tavsiyem, tek yonlu okuma

Alıntı: mumsema´isimli üyeden Alıntı Süleymaniye vakfının kitaplarını okudum epey araştırmam oldu tasavvuf konusunda, olumlu ve olumsuz butun kitapları okudum Sana tavsiyem, tek yonlu okuma

Tavsiyen için teşekkür ederim,zihnim çatlayıncaya kadar okudum,araştırdımAklım boşver bu konuları dese deBunları öğrenmek acı geldi önce,yine de imanımı kimseye emanet edemedimBeni hala üzen bir şey var,bu konuda konuştuğum arkadaşlarım düşünmek yerine "vehhabi görüşüdür,mezhepzislerin lafları" diyorlarOnlar kendi kitaplarıyla yetinirken ben tasavvuf kitaplarında hayretten hayrete giriyorum

Alıntı: mcolak´isimli üyeden Alıntı Tavsiyen için teşekkür ederim,zihnim çatlayıncaya kadar okudum,araştırdımAklım boşver bu konuları dese deBunları öğrenmek acı geldi önce,yine de imanımı kimseye emanet edemedimBeni hala üzen bir şey var,bu konuda konuştuğum arkadaşlarım düşünmek yerine "vehhabi görüşüdür,mezhepzislerin lafları" diyorlarOnlar kendi kitaplarıyla yetinirken ben tasavvuf kitaplarında hayretten hayrete giriyorum

Bırak ne derseler desinler, sen Kur'an ve Sunnetten ayrilma ve dengeyi koru

zayıf insanların yontemidir bu, "Vehhabisin, Mezhepsizsin, Hizbullahcisin"

itham sadece sana edilmiyor kadeşim, dunyanın efendileri (as) de nice ithamlara maruz kaldılar

Allaha emanet ol sa

Alıntı: mumsema´isimli üyeden Alıntı Bırak ne derseler desinler, sen Kur'an ve Sunnetten ayrilma ve dengeyi koru zayıf insanların yontemidir bu, "Vehhabisin, Mezhepsizsin, Hizbullahcisin" itham sadece sana edilmiyor kadeşim, dunyanın efendileri (as) de nice ithamlara maruz kaldılar Allaha emanet ol sa

Samimi dilekleriniz için tekrar teşekkür ederim,"ve aleykum selam"