FrMaLeV

Dini Sözlük - islami sözlük - kavram başlıklı yazı Mumsema Dini Sözlük - islami sözlük - kavram Forum Alev

FÂCİR:


FÂCİR:
1 Açıktan günâh işleyen, haram ve günâha dalmış Fâsık
Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki:
Kıyâmet gününde nice yüzler vardır ki (dünyâda iken geceleri ibâdetle geçirmek veya alınan abdestler sebebiyle) parıl parıl parlar, (kavuştukları nîmetlerden dolayı) güler ve sevinir (bunlar mü'minlerdir) Nice yüzleri de o gün, toz-toprak, karanlık ve siyahlık kaplayacaktır İşte bunlar, kâfirler ve fâcirlerdir (Abese sûresi: 38-42)
Tüccârın, pazarcıların çoğu fâcirdir Alış-verişleri helâl olmaz Çünkü, çok yemin ederek günâha girerler ve yalan söylerler (Hadîs-i şerîf-Kimyây-ı Seâdet, Zevâcir)
Allahü teâlâ bu dîni fâcir kimselerle de elbette kuvvetlendirir (Hadîs-i şerîf-Mektûbât-ı Rabbânî)
Âlimlerin dünyâyı sevmesi ve ona düşkün olması, güzel yüzlerine kara leke gibidir Böyle olan ilim adamlarının insanlara faydası olur ise de kendilerine olmaz Dîni kuvvetlendirmek, İslâmiyet'i yaymak şerefi bunlara âid ise de, bâzan kâfir ve fâcir d e bu işi yapar (İmâm-ı Rabbânî)
2 Kâfir
Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:
Fâcirlerin amel defterleri, Siccîn denilen yerdedir (Mutaffifîn sûresi: 7)

FADÎLE:


FADÎLE:
Peygamber efendimizin âhiretteki makamlarından biri
Muhammed aleyhisselâm, Peygamberlerin en üstünü, âlemlere rahmettir Onsekiz bin âlem O'nun rahmet denizinden faydalanmaktadır Âhirette kendisine; Makâm-ı Mahmûd, Şefâ'at-i kübrâ, Kevser havuzu, Vesîle ve Fadîle adındaki makamlar verilecektir (Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî)

FADL:


FADL:
1 İhsân
Allahü teâlâ, kullarına iyi olanı, faydalı olanı vermeğe, kimisine sevâb, kimisine azâb yapmağa mecbûr değildir Âsîlerin, günâh işleyenlerin hepsini Cennet'e koysa, fadlına yakışır İtâat, ibâdet edenlerin hepsini Cehennem'e atsa, adâletine uygun ol ur Fakat müslümanları ve ibâdet edenleri Cennet'e sokacağını, bunlara sonsuz nîmetler, iyilikler vereceğini; kâfirlere ise, Cehennem'de sonsuz azâb edeceğini dilemiş ve bildirmiştir O, sözünden dönmez (Kemahlı Feyzullah Efendi) Eğer ezelde beni kulluğa Kabûl ettinse fadl senin, nîmet bana
(Sinân Paşa)
2 Üstünlük, fazîlet (Bkz Fazîlet)

Fadl-i Cüz'î:
Bir bakımdan üstünlük

Fadl-i Küllî:
Her bakımdan üstünlük

FÂHİŞ FİYAT:


FÂHİŞ FİYAT:
Piyasa fiyatının üstündeki fiyat (Bkz Gaben-i Fâhiş)
Esnâfın hepsi fiyatları, fâhiş olarak arttırdığı, millet zarar ve zulüm görür hâle geldiği zaman, hükûmetin, tüccârlara danışarak uygun bir narh yâni kâr haddi koyması câiz olur (İbn-i Âbidîn)

FAHR-İ ÂLEM:


FAHR-İ ÂLEM:
Âlemin kendisi ile övündüğü zât Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan saygı ifâdesi
Fahr-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem insanların en cömerdi idi Bir şey istenip de yok dediği görülmemiştir İstenilen şey varsa verir, yoksa cevâb vermezdi (İmâm-ı Ahmed Kastalânî)
Fahr-i âlemin isimleri, hâlleri, Tevrât ve İncil'de yazılı idi Yahûdî ve hıristiyanlar, teşrif etmesini, gelmesini bekliyordu Fakat kendi kavimlerinden gelmeyip, Arablardan geldiği için kıskandılar ve O'na inanmadılar (Kastalânî)

FAHR-İ ENÂM (Fahr-ül-enâm):


FAHR-İ ENÂM (Fahr-ül-enâm):
Yaratılmışların kendisiyle övündüğü zât Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan hürmet ve saygı ifâdesi Gece-gündüz dilimde, salât-ü selâm, O mübârek rûhuna, ey Fahr-ül-enâm
(Lâ edrî)

FAHR-İ KÂİNÂT:


FAHR-İ KÂİNÂT:
Kâinâtın kendisi ile övündüğü zât Peygamber efendimiz Muhammed aleyhisselâm için kullanılan saygı ifâdesi
Fahr-i kâinâtın sallallahü aleyhi ve sellem mübârek yüzü ve bütün âzâları ve mübârek sesi, bütün insanların yüzlerinden ve âzâsından ve seslerinden güzel idi Mübârek yüzü, bir miktâr yuvarlak idi Neşeli olduğu zamanda, mübârek yüzü ay gibi nurlanır dı Sevindiği mübârek alnından belli olurdu (İmâm-ı Ahmed Kastalânî)
Bir kimse, her işinde Fahr-i kâinâta sallallahü aleyhi ve sellem tâbi olmazsa kâmil, olgun mü'min olmaz O'nu kendi cânından çok sevmezse, îmânı tamâm olmaz (İmâm-ı Rabbânî)

FAHŞÂ:


FAHŞÂ:
Çirkin Dînin ve aklın beğenmediği şeyler
Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:
Doğru kılınan namaz, insanı fahşâdan ve münkerden herhâlde uzaklaştırır (Ankebût sûresi: 45)
Muhakkak ki şeytan size fahşâyı emreder (Bakara sûresi: 268)
Namazı doğru dürüst kılmakla şereflenen kimse, fahşâdan korunmuş olur İnsanı kötülüklerden uzaklaştırmayan bir namaz, doğru namaz değildir; görünüşte namazdır Bununla berâber, doğrusunu yapıncaya kadar, görünüşü yapmayı elden bırakmamalıdır (İmâm-ı Rabbânî)

FÂİL-İ MUHTÂR:


FÂİL-İ MUHTÂR:
İstediğini yapan
Allahü teâlâ fâil-i muhtârdır Hiçbir işi yapmaya mecbûr değildir Yaptıkları şey için de kimse O'na bunu niçin yaptın diyemez Eski Yunan felsefecileri, akılları ermediğinden, Allahü teâlânın fâil-i muhtâr olduğunu inkâr ettiler (Muhammed Ma'sûm)
Ey müslüman! İyi bil ki gördüğün, işittiğin her şey, meydana gelen bütün şeyler madde ve cisim, bunların özellikleri, akıllar, fikirler, düşünceler, gökler, yıldızlar, elementler ve bileşik cisimler yok idi Hepsi fâil-i muhtâr olan Allahü teâlânın i stemesi ve yaratması ile var oldu (İmâm-ı Rabbânî)
Beled ve Şems sûresinin sekizinci âyetleri Allahü teâlânın insanlara maddî ve mânevî kuvvet verdiğini iyi ve fenâ yolları ayırdığını ve yaptığı işin mes'ûliyetinin (sorumluluğunun) insana âit olacağını açıkça anlatmaktadır Görülüyor ki, insan bir yö nden fâil-i muhtârdır Bu sebeble her işinden dünyâda ve âhirette mes'ûldür (Muhammed Ma'sûm)

FÂİTE:


FÂİTE:
Gaflet, uyku, unutmak, hastalık, düşman korkusu gibi bir özürle kaçırılan farz veya vâcib namaz
Özürsüz, tenbellikle kılınmayan namazlara metrûkât denir Namazı özürsüz vaktinde kılmamak büyük günâhdır Kazâ etmekle bu günâh affolmaz Ayrıca tövbe etmek lâzımdır İslâm âlimleri, müslümanın namazını özürsüz aslâ terk etmeyeceğini, ancak dinde bi ldirilen bir özürle kaçırabileceğini nazar-ı îtibâra alarak, fıkıh kitablarında kazâ edilmesi gereken namazlara; metrûkât (terk edilen namazlar) demeyip, fâite (kaçırılan namazlar) tâbirini kullanmışlardır (Alâüddîn Haskefî, SAbdülhakîm Arvâsî)
Fâite namazları olan bir kimse, bunları kılacak güçte iken kılmamış ise, öleceği zaman, namaz borçlarının fidye (fakirlere belli miktârda para veya başka bir şey) verilerek iskât edilmesi (düşürülmesi) için vasiyyet etmesi lâzımdır (İmâm-ı Birgivî)