FrMaLeV

Sahabenin tamamı müctehiddir başlıklı yazı Mumsema Sahabenin tamamı müctehiddir Forum Alev

Sahabenin tamamı müctehiddirSual: Sahabenin tamamı müctehid midir?
CEVAP
Evet tamamının müctehid olduğunu İslam âlimleri bildirmektedir
Mesela İbni Hacer-i Mekki hazretleri buyurdu ki:
Eshab-ı kiramın nail oldukları yüksek şerefe başka hiç kimse kavuşamaz O şereften birisi, Resulullahın mübarek nazarları onlara işlemiş ve hepsine manevi imdat ile yardım etmiştir Bu hassa, bunlardan başkasında bulunmuyor Bunların kemalatına, geniş ilimlerine, Resulullahtan aldıkları hakikat mirasına, sonra gelenlerden hiç biri kavuşamadı Hepsi adil, salih, veli, âlim ve müctehid idi Kur'an-ı kerimde (Allah Onların hepsinden razıdır) buyuruldu Onlardan birini kusurlu bilmek bu âyete inanmamak olur (Savaik-ul-muhrika)

İmam-ı Busayri hazretleri buyuruyor ki:
(Eshab-ı kiramın hepsi de ictihad sahibiydi Allahü teâlâ hepsinden razı idi, onlar da Allah’tan razı idi Onlara hata isnat edilmez) [Kaside-i hemziye]

İmam-ı Şafii, Risale-i kadime’de, (Eshab ilim, ictihad ve akılca hepimizden üstündür) dedi (Mizan)

Sahabeyi kötülemek haramdır Çünkü hepsi müctehiddir (M Çihar yâri güzin)

Sehl bin Abdullah Tüstüri hazretleri buyuruyor ki:
Sahabenin hepsini büyük bilmeyen, Resulullaha iman etmiş olmaz (Redd-i revafıd)

Muhammed Masum Faruki hazretleri buyuruyor ki:
Eshab-ı kiramın hepsi fena fillah [evliya] makamına yükselmiştir Bu marifete [bu dereceye] kavuşanlara müjdeler olsun! (Mektubat 2/6)

Akaid kitaplarında yazıyor ki:
Eshab-ı kiramın hepsini salih ve adil bilmek ve hiç birini kötü bilmemek kesin delillerle her Müslümana vaciptir (Mirat-i kâinat)

İmam-ı Teftazani hazretleri buyurdu ki:
Sahabeye dil uzatanın sözü Kur'an ve hadislere uygun değilse, kâfir olur Uygun ise büyük günaha girer, bid’at sahibi olur (Şerh-i akaid)

İmam-ı a’zam, imam-ı Malik gibi din imamları, Sahabe-i kiramdan her birinin sözlerini, hareketlerini, işlerini hüccet ve senet olarak almıştır

Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki:
(Eshabımdan herhangisine uyarsanız, Allahü teâlânın sevgisine kavuşursunuz) [Beyheki]
(İnsanların en hayırlısı asrımdaki Müslümanlar [Eshab-ı kiram]dır) [Buhari]

(Eshabım, cin ve insanların hepsinden daha üstündür) [Bezzar]
(Eshabım gibi hiç kimse İslamiyet’e hizmet edemez) [İ Süyuti]

(Eshabımı seven, beni sevdiği için sever, sevmeyen de, beni sevmediği için sevmez) [Buhari]
(Eshabımı kötüleyene Allah lanet etsin) [Taberani, Beyheki, Hakim]

Sual: Sahabenin hepsi mi müctehiddir?
CEVAP
Evet hepsi müctehiddir Resulullahın vârisleri olan Ehl-i sünnet âlimleri onların hepsi müctehiddir diyorlar Peygamber efendimiz de, (Onların herhangi birisine uyan hidayete kavuşur) buyuruyor Müctehid olmayan insana uyulur mu? Yukarıda yazdık, işte iki hadis-i şerif meali:
(Eshabım gökteki yıldızlar gibidir Hangisine uyarsanız, hidayete kavuşursunuz) [Darimi, Beyheki, İbni Adiy, İ Münavi]

(Rabbim bana vahyetti ki: "Eshabın gökteki yıldızlar gibidir Bazısı bazısından daha parlaktır Onlardan birine uyan hidayet üzeredir”) [Deylemi]

Sual: Evet sohbet kıymetli ama ilim öğrenmeye sebep olmaz Sohbet ile insan müctehid olur mu hiç? Sohbet ile müctehidlik karışmış olmuyor mu?
CEVAP
Allah Resulünün sohbeti ile, Şevkani’nin, Efgani’nin ve Abduh’un sohbetini birbirine karıştırmamak lazım Bunların sohbeti zehir, Resulullahınki kalblere şifadır Resulullahın sohbetinin üstünlüğü, bütün derecelerin, bütün faziletlerin, bütün şereflerin üstündedir Bunları ancak bid’at ehli olan inkâr eder

Ehl-i sünnet âlimlerinin en büyüklerinden olan İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Ehl-i beytin ve Eshab-ı kiramın hepsini sevmek, saymak lazımdır Birini sevmemek, hepsini sevmemek olur Çünkü, insanların en iyisinin sohbeti ile şereflenmek fazileti, hepsinde vardır Sohbetin fazileti ise, bütün faziletlerin üstündedir İşte bunun için, Tâbi’inin en üstünü olan Veysel Karani, Eshab-ı kiramın en aşağısının derecesine yetişemedi Hiçbir üstünlük, sohbetin üstünlüğü kadar olamaz Çünkü, sohbete kavuşanların [Eshab-ı kiramın] imanları, sohbetin bereketi ve vahyin bereketi sayesinde, görmüş gibi kuvvetli iman olur Sonra gelenlerden hiçbir kimsenin imanı, bu kadar yüksek olmadı (m59)

Eshab-ı kiram arasındaki ayrılıklar, savaşlar, nefslerine uyarak değildi Onların mübarek nefsleri, insanların en iyisinin “sallallahü aleyhi ve sellem” sohbetinde bulunmakla, kalbleri cilalayan sözlerini dinlemekle, tezkiye bulmuş, emmârelikten kurtulmuştu Nefslerinde, İslamiyet’e uymayan istek kalmamıştı (m54)

Eshab-ı kiram, o Serverin “aleyhisselam” sohbetinde, daha ilk günde, öyle şeylere kavuştu ki, sonra gelen en büyük Evliya, en nihayette, ancak, bundan bir parçaya kavuşabildi İşte bunun içindir ki, Vahşi, Hazret-i Hamza'yı şehit etmiş iken, Müslüman olunca, bir kerecik, Seyyid-il-evvelin vel-âhirinin sohbeti ile şereflendiği için, Tâbi’inin en üstünü olan, Veysel Karani’den daha yukarı oldu Hayr-ül-beşerin “aleyhi ve alâ âlihissalâtü vesselam” sohbetinin başlangıcında Vahşi’ye “radıyallahü anh” nasip olanlara, Veysel Karani, o kadar yüksek olduğu halde, sonunda bile kavuşamadı (m66)

Hiç bir şey sohbet gibi faydalı değildir Resulullahın “sallallahü aleyhi ve sellem” Eshabı, sohbet ile, başkalarından daha üstün oldular Peygamberlerden “aleyhimüsselam” başka herkesten, hatta Veysel Karani’den ve Ömer bin Abdülaziz’den daha üstün oldular Halbuki Veysel Karani ile Ömer bin Abdülaziz son dereceye yükselmişler ve sohbetten başka kemâlâtın hepsine varmışlardı Bunun için, Hazret-i Muaviye’nin yanılması, Resulullahın sohbeti bereketi ile, o ikisinin doğru işlerinden daha hayırlı oldu Bunun gibi, Amr ibni Âs’ın yanlış bir işi, o ikisinin şuurlu işinden daha üstün oldu Çünkü bu büyükler, Resulullahı görmekle, melekle birlikte bulunmakla, vahyi ve mucizeleri görmekle, imanları görerek inanmak oldu Bu saydığımız üstünlükler, bütün başka üstünlüklerin temelidir, kaynağıdır Eshab-ı kiramdan başkası bunlara kavuşamadı Veysel Karani, sohbetin bu üstünlüklerini bilseydi, hiçbir şey onu sohbetten alıkoyamazdı Bu üstünlüğe kavuşmak için her şeyi bırakırdı (m120)

Tâbi’inin en üstünü olan Veysel Karani, Hazret-i Hamza'nın katili olan Vahşi’nin “radıyallahü anhümâ”, Resulullahın bir kerecik sohbetinde bulunmakla yükseldiği mertebeye yetişemedi Çünkü sohbetin fazileti, bütün faziletlerin ve kemâllerin üstündedir Çünkü, onların imanları, görerek kuvvetlendi Bu nimet, başkalarına nasip olmadı (m210)

Veysel Karani, yanında olmadığı için, yanında olanlardan [Eshab-ı kiramdan] en aşağıdakinin derecesine yükselemedi Bunun için de, onun dağ kadar altın sadaka vermesi, bir avuç arpa sadakalarının sevabı gibi olamadı Hiç bir şeref, sohbet şerefi gibi olamaz! (m222)

Üveys-i Karniyi “rahmetullahi aleyh” düşünün! Uzlet etmek istedi Bunun için, insanların en iyisinin “aleyhi ve alâ âlihissalâtü vesselam” sohbetine kavuşamadı Sohbetin yükselttiği derecelere erişemedi Tâbi’inden oldu Birinci olmaktan, ikinci dereceye düştü (m 270)

Sual: Eshab-ı kiram, mahlukların en iyisinin “aleyhi ve aleyhimüssalevâtü vetteslimât” sohbetinde bir kere bulunmakla, bütün ümmetin Evliyasından daha üstün oldular Acaba bütün bu Seyr ve Süluk ve Fenâ ve Bekâ, bunlarda bir sohbette mi hasıl oldu? Yoksa, bu bir sohbet, seyr ve sülukun ve fenâ ve bekanın hepsinden daha mı üstün idi?
CEVAP: Bu güç sorularınızı cevaplandırmak, yazmakla olmaz Bir arada bulunmak, uzun zaman hizmet etmek lazımdır Bu kadar zaman içinde kimsenin söylemediği şeyleri bir defada söylemek ve bir kalemde yazmak kolay olur mu? Fakat, sorduğunuz için, cevapsız bırakmak da olamaz Fenâ ve Bekâ ve Süluk ve Cezbe ile olan yaklaşmaya Kurb-i vilâyet denir Bu ümmetin evliyası, bu yaklaşmak ile şereflenmişlerdir Eshab-ı kiramın, Hayr-ül-enâmın = [insanların en hayırlısının] sohbetinde “aleyhi ve aleyhimüssalâtü vesselam” kavuştukları yakınlık ise, Kurb-i nübüvvet’tir Resulullaha uyarak ve Ona vâris olarak kavuşmuşlardır (m313)

Görüldüğü gibi İmam-ı rabbani hazretleri, diğer insanlardan her bakımdan üstün olduğunu bildiriyor İman yönüyle üstündür, fazilet yönüyle üstündür, ilim yönüyle üstündür Zahiri ve Bâtıni ilim yönünden üstündür İlim yönüyle üstün olunca, başka müctehidlerden elbette üstündür

İbni Hacer-i Mekki hazretleri buyuruyor ki:
Eshab-ı kiramın hepsini adil, salih, evliya, âlim, müctehid bilmek her Müslümana lazımdır Kur'an-ı kerimde, (Allah onlardan razı, onlar da Allah’tan razıdır) buyuruluyor Onlardan birini kötülemek, bu âyete inanmamak olur (Savaık-ul muhrika)

Dikkat edilirse İbni Hacer-i Mekki hazretleri de eshab-ı kiram için müctehid idi diyor, aynen İmam-ı Rabbani hazretleri gibi söylüyor Zaten İslam âlimleri inançla ilgili bilgilerde birbirine farklı konuşmaz, amele ait ictihadları farklı olabilir Bu da dinimizin emridir
Yine buyuruluyor ki:
Âlimin bir nazarı, bulunmaz hazinedir,
Bir sohbeti, yıllarca, bitmez kütüphanedir
Âlimin bir nazarı bir hazine olursa, Resulullahın nazarı ne olur acaba düşünebiliyor musunuz?

Sual: Size göre bir insan büyük günah işlese, mesela içki içse bu kimse evliya olabilir mi?
CEVAP
Bize göre size göre din olmaz Allah neyi bildirmişse, Resulü neyi açıklamışsa, Resulullahın vârisleri neyi bildirmişse doğru odur

Allahü teâlâ (Onların hepsine Cenneti söz verdim, ben onlardan razıyım, onlar da benden razıdır) buyuruyor Resulü de, (Eshabım bütün insan ve cinlerden üstündür) buyuruyor Ehl-i sünnet uleması, (En büyük evliya, eshab-ı kiram derecesine yükselemez) buyuruyor Hâşâ, Allah ve Resulü ve Ulema yanlış mı söylüyor?

Sual: Evliya büyük günah işler mi? Sahabeden büyük günah işleyenler olduğuna göre, sahabeye evliyadan üstün gözü ile bakmak uygun olur mu?
CEVAP
Evliya büyük günah işlemekle evliyalıktan düşmez Evliya büyük günahta ısrar etmez İşte vesikası:
Büyük âlim ve on üçüncü asrın müceddidlerinden Mevlana Halidi Bağdadi hazretleri, (Adab-ı tarikai aliyye) kitabında buyuruyor ki:
(Ehlullaha itiraz eden kimsenin küfür üzere öleceğini gösteren hadis-i şerifler vardır Evliyanın masum olması şart değildir Eshab-ı kiram arasında had cezası verilen ve eli kesilen oldu Halbuki, Sahabenin en aşağı derecede olanı da Veli idi Hepsi, Sahabi olmayan Velilerin hepsinden daha yüksek idiler Velilerin hepsi, günaha devam etmekten mahfuzdur Belki, bazen günah işlediği için pişmanlıkları, ağlamaları, Allahü teâlâya yalvarmaları daha çok olur Dereceleri artar Bu sebeple, Hikemi Ataiyye’de, (Zillet ve inkisara sebep olan günah, izzeti nefse ve kibre sebep olan taatten daha hayırlıdır) denilmiştir Amelleri ve sıfatları müsavi olan iki Veliden, tevbesi daha çok olanın, masum olandan daha üstün olduğu bildirildi) Buhari’de diyor ki: (Eshab-ı kiramdan Abdullah adında birine, şarap içtiği için had cezası verildi Resulullah buna lanet edildiğini işitince, (Ona lanet etmeyin! Çünkü O, Allah’ı ve Resulünü sevmektedir) buyurdu Merec-ül-bahreyn’de, Ahmed Zerruktan alarak diyor ki: (Masum olmak, kusursuz olmak, Peygamberlere mahsustur Velinin masum olması şart değildir Israr ve devam olmadan, büyük günah işlemek, vilayeti bozmaz Veli, günahından vazgeçer ve tevbe eder Günah işlemek, insanı helak etmez Günaha devam etmek, tevbeyi terk etmek, helak eder Âdem aleyhisselamın zellesi ile, İblisin isyanı, bundan dolayı farklı oldu)

Sual: Sahabenin hepsinin müctehid olduğunun söylemek akla aykırı değil mi? Nakil de olmadığına göre, sahabeye müctehid denemez, öyle değil mi?
CEVAP
Akıl senet değildir Hele sizin ve bizim aklımız hiç senet olmaz Nakilden kastınız galiba Abduh ve benzerleridir Âyet, hadis ve Ehl-i sünnet uleması değildir Eğer bunlara itibar edilseydi, (Eshabın hepsine Cenneti söz verdim onların hepsinden razıyım, hepsi seçilmiştir, diğer ümmetlerden üstündür) meallerindeki âyet-i kerimelere ve (Eshabım cin ve insanların hepsinden üstündür, hepsi Cennetliktir) mealindeki hadis-i şeriflere inanmak gerekirdi Bunları ve ulemanın sözlerini nakil kabul etmiyorsanız, size başka sözümüz olamaz

Sual: Sahabe de bizler gibi bilgi yönünden farklı kimseler değil miydi?
CEVAP
Elbette farklılık vardı ancak parlaklıkta, yıldızların birbirine olan parlaklığı gibi olduğu, âyet-i kerimede ve hadis-i şeriflerde bildiriliyor (Sonra Müslüman olanlar öncekiler gibi olamaz, ama hepsi de Cennetliktir) buyurulmuyor mu?
Evliya mum ışığı ise, eshab-ı kiram yıldızdır, Resulullah ise güneştir

Sual: Eshab-ı kiramın içinde, işçi, köylü, çiftçi, esnaf, köle, hizmetçi ve çoban olan kimseler var idi Bu bakımdan sahabenin hepsinin müctehid olduğunu söyleyenleri duyunca aklımı kaçıracak gibi oluyorum Sizin aklınıza böyle bir şey olmuyor mu?
CEVAP
Siz aklınızı kaçırsanız da, Allahü teâlâ, Resulü ve Resulullahın vârisleri öyle demiyor Onların müctehid olacak kadar ilme sahip olmaları Resulullahın mucizeleri ile oluyor Allahü teâlâ, Eshab içinde çoban, köle, işçi, köylü olacağını bilmiyor muydu? Tevrat’ta, İncil’de ve Kur’an-ı kerimde niye onları övdü? Hepsinden razıyım niye dedi? Hepsi Allah’tan niye razı oldu? Hepsine Cenneti söz veriyorum diye niye söyledi? Hâşâ onlar cahil ise, Resulullah niye onları, (Hidayet yıldızları) olarak gösterdi? Dört mezhep imamı eshab-ı kiramın sözlerini niçin senet olarak aldılar?

İşçi, köylü, çoban, çiftçi dediğiniz mübarek zatlar, o ilimleri Nuri efendiden, Dursun efendiden tahsil etmediler Onlar, Allah Resulünden aldılar Allah’ın Resulü bir bakmakla o makama yükseldiler Bu mucizeden şüphe eden Allahü teâlânın kudretinden şüphe etmiş olur Sizin aklınızı oynatacak gibi olmanız, mucizeye inanmayışınızdan dolayıdır İnansanız Allah’ın kudretinden şüphe etmezsiniz Mucizeleri kabul etmeyen bid’at ehli hep tevil etmiştir Mesela Abduh, Ebabil kuşlarının bir taş atarak askerleri öldürmesine, mikrop demiştir Mucizeye bir türlü akıl erdirememiş ve akıllarını oynatmışlar, kimi mason olmuş, kimi de mezhepsiz

Miraca çıkan, Ay’ı ikiye yaran ve sayısız mucizeleri gösteren Allah Resulünün bir bakışı, eshabı en yüksek dereceye yükseltti O ilim için senelerce tahsil gerekmez Elçi olarak yabancı ülkeye gidecekler, bir anda yabancı dilleri öğreniyordu Bunlar Resulullahın mucizesidir Abduh ve yandaşları böyle mucizelere inanmaz

Sual: Eğer sahabe içinde müctehid varsa, mezhepleri hakkında niçin en ufak bir bilgi yoktur? Eğer müctehid iseler, lütfen bana dört halifenin mezhebinin esaslarını söyleyebilir misiniz? Neydi onların mezhebi?
CEVAP
Bu konu geniş olarak sitemizde diğer maddelerde var Burada kısaca şunu söyleyelim, sadece Eshab-ı kiram değil, tabiinden de, tebe-i tabiinden de bir çok müctehid zatlar var idi Mesela Hasan-ı Basri, Süfyan-ı Sevri, Muhammed Bakır, müctehid âlimler idi Ancak ne dört halifenin, ne diğer eshab-ı kiramın, ne de bu saydığımız zatların hiç birisinin mezhebi tedvin edilmedi Bunun için onların mezhepleri bilinmiyor Mezhepleri bilinmiyor diye onlar müctehid değil mi diyeceğiz?