FrMaLeV

Mezhep değiştirilebilir mi. Mezhep değiştirmek için neler yapılması gerekir? başlıklı yazı Mumsema Mezhep değiştirilebilir mi. Mezhep değiştirmek için neler yapılması gerekir? Forum Alev

Bir mezhepten diğer mezhebe geçilebilir Geçmek için her hangi bir şart yoktur Bundan sonra Hanefi mezhebine veya Şafii mezhebine göre ibadetlerimi yapacağım diye niyet etmesi yeterlidir

Mezheplerin hepsi haktır ve hepsi de doğrudur Bu bakımdan şu mezhep diğerinden daha üstündür gibi bir düşünce yanlıştır

Her mevsime göre değişik elbise giyilir Her hastalığa göre farklı ilâç alınır Bunun gibi, asırlara göre şeriatlar, milletlerin yaşayış ve kabiliyetlerine göre de hükümler değişebilir Nitekim İslâmdan önce her millete ayrı ayrı şeriat ve peygamberler gönderildiği olmuştur

Peygamber Efendimizin (asm) gelmesinden sonra insanlar birbirlerinden çok uzak, yaşayış ve kabiliyet bakımından bedeviyete yakın olduğundan, o zaman gelen şeriatlar da onların haline uygun olarak farklı farklı gelmiştir Öyle ki, aynı bölgede, aynı asırda, ayrı ayrı şeriat ve peygamberler gönderildiği olmuştur

Peygamber Efendimizin (asm) gelmesinden sonra insanlar kabiliyet, yaşayış ve anlayış bakımından daha yüksek bir seviyeye çıktılar Dinî sahada ve sosyal hayatta birçok inkılâp ve değişiklikler meydana geldi Böylece insanlar bir tek hocadan ders alacak, bir tek şeriatla amel edecek vaziyete ulaştılar Bunun için de ayrı ayrı şeriatlara ve peygamberlere lüzum kalmamıştır Fakat insanlık yaşayış, örf ve âdet itibariyle aynı seviyeye gelmediklerinden mezhepler birden fazla olmuştur

Şayet insanlığın çoğunluğu yüksek bir okulun talebeleri gibi, eğitim, kültür ve yaşayış bakımından aynı seviyede olsalar, o vakit mezhepler birleşebilirdi Fakat şu andaki insanlığın durumu buna müsait değildir

Mezheplerin birden fazla olmasının hikmetine gelince, Bediüzzaman Said Nursi bu hususta şöyle bir misal vermektedir:

“Bir su beş muhtelif mizaçlı hastalara göre nasıl beş hüküm alır Şöyle ki:

Birisine, hastalığının mizacına göre su ilâçtır; tıbben vaciptir Diğer birisine hastalığı için zehir gibi muzırdır; tıbben ona haramdır Diğer birisine az zarar verir; tıbben oma mekruhtur Diğer birisine zararsız menfaat verir; tıbben ona sünnettir Diğer birisine ne zarardır, ne menfaattır; afiyetle içsin, tıbben ona mübahtır İşte hak burada taaddüt eder (çoğalır) Beşi de haktır Sen diyebilir misin ki: ‘Su yalnız ilâçtır, yalnız vaciptir; başka hükmü yoktur”

“İşte bunun gibi, ahkâm-ı İlâhiye (İlâhî hükümler) mezheplere, hikmet-i İlâhiyenin sevkiyle ittiba edenlere (uyanlara) göre değişir Hem hak olarak değişir ve herbirisi de hak olur, maslahat olur”1

Dünyanın muhtelif bölgelerinde yaşayan Müslümanlar dört mezhepten birisine bağlıdırlar Bir Müslüman hak mezheplerden birisine tâbi olur, ibadet ve muamelelerini o mezhebin hüküm ve içtihadlarına göre sürdürebilir İslâmî hayatını bu mezheplerden birisine göre yapan bir Müslümanın ölünceye kadar aynı mezhepte kalması gibi bir mecburiyet yoktur Bundan dolayıdır ki, arzu ederse tamamen bir diğer hak mezhebe geçebilir Meselâ, Şâfiî mezhebine mensup olan bir kimse, dilerse Hanefî mezhebine; Hanefi mezhebine mensup bir kimse de, isterse Şâfiî mezhebine geçebilir

Ancak bir mezhepten diğer mezhebe geçen kimsenin, ibadet ve muamelelerinin kâmil mânâda olabilmesi için girdiği mezhebin meselelerini bilmesi gerekir Meselâ bir Şâfiî, Hanefi mezhebine geçiyorsa, en azından o mezhebe göre abdestin farzlarını, abdesti bozan halleri, namazın rükünlerini ve vaciplerini bilmesi gerekir Bunları bilmeden geçecek olursa, farkına varmadan ibadetini eksik yapıp hataya düşebilir

Bir mezhepten diğerine tamamen geçmek mümkün olduğu gibi, kendi mezhebinde çıkış yolu bulamayan bir kimse o mevzuda diğer mezhebin içtihadına, görüşüne göre amel edebilir Bu caizdir Fakat bu taklit keyfi ve nefisten gelen bir arzu ile olmamalıdır Bir zaruret ve maslahata göre yapılmalıdır Bir meselede kendi mezhebinden başka bir mezhebi taklit eden kimse şu hususlara dikkat etmelidir

Birincisi: Bir ibadet veya muamele başka bir hak mezhebe göre taklit edilecekse, o ibadet veya muamelenin daha önce yapılmamış olması gerekir Meselâ, Şâfiî mezhebine mensup olan bir kimse, namaza başlamadan önce hanımına eliyle dokunduğunu namazı kıldıktan sonra hatırlasa; sonra da, “Nasıl olsa abdestim Hanefi mezhebine göre tamamdır” deyip o meselede Hanefiye tabi olsa, namazı sahih olmaz

İkincisi: Taklit eden kimse, her mezhepten kolayına geleni seçip ona göre amel etme gibi bir yola girmemelidir Böyle bir hareket, farklı mezheplere göre birbirine zıt meseleleri birarada yapma sayılır ki, buna “telfik” denir Telfik ise caiz değildir Meselâ, abdestini Hanefi mezhebine göre alan kimsenin, niyet etmese de abdesti tamamdır Çünkü bu mezhebe göre niyet abdestin farzlarından değildir Fakat bu kişinin aynı mezhebe göre başının dörtte birini meshetmesi lâzım gelirken, bu hususta Şâfiî mezhebine uyarak başının dörtte birinden azını meshederse, bu abdest tamamlanmış sayılmaz Böyle bir davranış “telfik” sayılacağından caiz değildir2

Bununla beraber, her mezhebin azimete taalluk eden cihetlerini taklit etmek bir takva işidir Meselâ, Hanefi mezhebine mensup bir insanın eli hanımına dokunacak olsa abdesti bozulmaz; fakat Şâfiîye göre bozulur Bu insanın böyle bir meselede Şâfiî mezhebini taklit ederekabdestini tazelemesi bir azimettir, bir takva işidir Yine Şâfiî mezhebine mensup olan bir insanın vücudunun herhangi bir yerinden kan çıktığında abdestini tazelemesi de, aynı şekilde azimete girer

Yine, Hanefi mezhebinde olmayıp diğer mezheplerde olan ve ibadetlerin başlarında ve sonlarında yapılması sünnet dua ve benzeri nafile ibadetlerde o mezhebin görüşünü taklit etmek bir azimettir, sevaplıdır ve güzel bir harekettir

1 Bediüzzaman Said Nursî Sözler (istanbul: Sözler Yayınevi, 1987), s 454-455
2 İbni Âbidîn, Reddü’l-Muhtar (Beyrut: İhyâü’t-Türâsi’l-Arabî) 1:51; es-Seyyid Ebî Bekir İânetü’t-Tâlibîn (Beyrut: İhyâü’t-Türarâsi’l-Arabî) 4:219

Mehmed Paksu İbadet Hayatımız

Paylaşımınız için Emeginize Sağlık