FrMaLeV

AbdÜlvehhÂb BuhÂrÎ başlıklı yazı Mumsema AbdÜlvehhÂb BuhÂrÎ Forum Alev

ABDÜLVEHHÂB BUHÂRÎ

Hindistan'da yaşayan evliyânın büyüklerinden İsmi Abdülvehhâb'dır Buhârî nisbetiyle bilinir Seyyid Celâl Buhârî'nin torunlarındandır Seyyid Celâl'in, Seyyid Ahmed ve Seyyid Mahmûd adında iki oğlu vardı Abdülvehhâb-ı Buhârî, Seyyid Ahmed'in oğullarındandır Doğum yeri ve târihi bilinmemektedir 1525 (H 932)'de Delhi'de vefât etti Kabri, Şâh Abdullah'ın kabri yanındadır Hindistan'daki Mültan'da, Seyyid Sadreddîn Buhârî'den naklî ilimleri ve tasavvuf ilmini tahsil edip, yüksek derecelere kavuştu Mültan'da bulunduğu zamanlarda, hocası ve eniştesi Seyyid Sadreddîn Buhârî'den şu sözleri duydu:

"Dünyâda iki büyük nîmet vardır Bunlar, bütün nîmetlerden üstündür, lâkin insanlar bu iki nîmetin kıymetini bilmiyorlar Onlara kavuşmaktan gâfil bulunuyorlar Birincisi; iki cihânın efendisi Muhammed aleyhisselâmın mübârek vücûdunun, Medîne-i münevverede bulunmasıdır İkincisi ise; Kur'ân-ı kerîmdir Hak teâlâ, onunla söylüyor ve insanlar bundan gâfillerdir"

O, bu sözleri duyunca, hocasının huzûrundan kalkıp, Medîne-i münevvereye gitmek için izin istedi ve Resûlullah efendimizi ziyâret yolunu tuttu Bu saâdetle şereflenip, tekrar memleketine döndü Sultan İskender Lodî zamânında Delhi'ye geldi Sultan onun büyüklüğünü anlayıp, aşırı derecede iltifât gösterdi Ona talebe oldu Tâzim ve hürmet etti Sultan'ın sevgisi, onu araması ve ona olan muhabbeti, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Şemseddîn-i Tebrîzî ile olan muhabbeti gibiydi

Delhi'den ikinci defâ Haremeyn'i ziyâret etmek üzere ayrıldı Ziyâretle şereflendikten sonra, tekrar memleketine döndü

İlim ve amel sâhibi olan Abdülvehhâb-ı Buhârî hazretleri, hâl ve muhabbet ehlinden idi Tasavvufun yüksek derecelerine kavuşmuştu Bir tefsîri vardır Kur'ân-ı kerîmin tamâmına yakınını, Resûlullah efendimizin medhi ve zikri ile tefsîr etmiştir Orada ilâhî aşkın inceliklerinden ve muhabbetullah sırlarından çok şeyleri açıklamıştır

Tefsîrinin bir yerinde; "Ey îmân edenler; namazlarınızda rükû ve secde edin Rabbinize ibâdet edin ve hayır yapın" meâlindeki Hâc sûresi 77 âyet-i kerîmesini tefsîr ederken buyurmuştur ki:

"En büyük hayır ve iyilik; söz, işler ve davranışlarda Resûlullah'a sallallahü aleyhi ve sellem uymaktır Resûlullah'a tam tâbi olmak için, kâmil bir zâtın, yetişmiş ve yetiştirebilen bir rehberin sohbetinde bulunmak lâzımdır Öyleleri vardır ki, Allah adamlarından biri ile bir sohbette, mârifet ve saâdete kavuşur Kalbinde Allah sevgisi artar ve o zâtın kalbinden kendi kalbine feyz akar Bu bir sohbet, onun ömrünü arttırıcı olur O zâta olan muhabbeti, Allah ve Resûlüne olan muhabbetini arttırır

Hâllerin kalpten kalbe geçişinin hikmetine gelince; Allahü teâlâ, Muhammed aleyhisselâmı ülfet, rahmet ve keremle yarattı Onu kendi ahlâkıyla ahlâklandırdı Bu ahlâkdan biri şevktir Resûlullah efendimiz, Allahü teâlâdan bildirerek buyurdu ki: "Ebrârın beni görme şevki uzadı Benim onları görme şevkim daha kuvvetlidir" Demek ki, Peygamber efendimizi bu ahlâkta kemâl üzere yarattı ve O, şevk sahiplerine müştâk, can atan biri oldu O'nun şevki, şevk, aşırı istek sâhiplerinden kuvvetli oldu Resûlullah'ın bu şevki, kalbden kalbe kıyâmete kadar, vârislerine ve tâbilerine zamânındaki gibi intikâl eder Bu da, sohbet ve ülfetle, yakınlıkla şevk sâhiplerinden şevk sâhiplerine geçmekle olur Sohbet yakınlık için, yakınlık nîmet için, nîmet lezzet için, lezzet ise kavuşmak içindir Kavuşmanın çeşitlerinin ve semerelerinin artmasının ise sonu yoktur Yazı ve söz ile anlatılması ve anlaşılması çok zordur"

1) Ahbâr-ül-Ahyâr; s221
2) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c14, s50