FrMaLeV

**Toprak** · 23-06-2008

Hangi durumlar için yalan söylemek caiz olabilir? başlıklı yazı Mumsema Hangi durumlar için yalan söylemek caiz olabilir? Forum Alev

"Hocam, işimiz gereği olarak bazen yalan söylemek mecburiyetinde kalıyoruz Bir hadiste, bazı durumlarda yalan söylenebileceğini okumuştum Bu konuda ne dersiniz?"

"Hocam, işimiz gereği olarak bazen yalan söylemek mecburiyetinde kalıyoruz Bir hadiste, bazı durumlarda yalan söylenebileceğini okumuştum Bu konuda ne dersiniz?"

Yalan ilk anda antipatik gelse de, en çok başvurulan yollardan birisidir Kaçacak bir yer kalmayıp zor durumda kalınca yalan hemen devreye girebiliyor, Makam/mevkii sahibi kerli ferli adamlar bile hiç çekinmeden yalana sarılabiliyorlar İşin garip yanı da, yalanı ortaya çıkınca "Ben öyle söylemek istememiştim" gibi vaziyeti geçiştirebiliyorlar Öyle bir devirde yaşıyoruz ki, yalanla doğru aynı tezgâhta pazarlanıyor, aynı dükkânda satılıyor
Bazen oluyor, yalan daha çok ilgi çekiyor, daha çok müşteri buluyor Bunlar toplumun ortak hastalığı, sosyal hayatın, özellikle siyasi atmosferin vazgeçemediği kötü bir alışkanlık, bir karakter düşüklüğüdür

Oysa imanla küfür, hidayetle dalalet, hadoğruluk imanın etrafında; bütün kötü hasletler gibi yalan/yalancılık da küfrün etrafında toplanmışlar Bu açıdan, bir insan ya doğru sözlüdür ya da yalancıdır Hem doğru sözlü hem yalancı olması mümkün değildir

Fakat hayat bu ya, yalan söylemeye mecbur kalınan bazı anlar ve durumlar da var mıdır? Bu konuda Peygamberimiz şu noktaları zikrediyor: "Halkın arasını düzelten ve bunun için (hayır niyetiyle) söz ulaştıran veya hayır maksadıyla yalan söyleyen, yalancı değildir"1 Bir başka rivayet de, savaşta, insanların arasını bulmada, kadının kocasına, kocanın da karısına karşı, ailenin düzeni için söylediklerinde yalan söylemeye müsaade edildiği bildiriliyor

2 Bu konuyu ulema şöyle açıklıyor:

Yalanı veya olmayan bir şeyi haber vermek kesin bir şekilde yasaklanmıştır Yalan konusundaki hadiste verilen izinse "tevriye" ve "îhâm" yoluyla söylenmesi halindedir Tevriye: Birkaç anlamı olan bir kelimeyi kullanan kimsenin, bunlardan en uzak anlamı niyet ederek söylemesidir OEhâm ise; iki anlamı olan bir kelimenin, kullanılan en uzak anlamı içinden geçirerek söylenmesidir

Mesela, savaş sırasında düşman askerine "Kralınız öldü" denildiğini varsayalım Bu sözü söylerken, düşmanınız olan kral gerçekten ölmemiş olabilir Sözün yalan olmaması için, bununla düşmanın daha önceki krallarından birisi niyetlenerek söylenir Düşmanın eski kralları zaten ölmüştür Yine İslam'ın ve Müslümanların zarar göreceği durumlarda konuşmak gerektiğinde doğrudan yalana varmadan, dolaylı cümleler kullanmak da bundan sayılabilir

Yine, birbiriyle dargın olan iki kişinin arasını bulurken, "Falan adam senin için dua ediyor" denilse, bununla o adamın "Allah'ım, bütün Müslümanları affet" demiş olduğu düşünülse yalan söylenmiş olmaz Dolayısıyla yalan söylemenin sorumluluğundan kurtularak rahatlar3

Fakat yalan söylemenin sıradanlaştığı, bu fetvanın suiistimal edildiği ortamlarda yalan söyleme yerine, sükûtla geçirilmesi, sessiz kalınması daha çok tercih edilmelidir Hutbe-i Şâmiye'de belirtildiği gibi, "Evet, her söylediğin doğru olmalı fakat her doğruyu söylemek doğru değildir Bazen zarar verse sükût etmek Yoksa yalana hiç fetva yok"4

1 Buharî, Sulh:2; Müslim, Birr: 101
2 Müslim, Birr:101
3 Tecrid-i Sarih Tercemesi, 8:111- 112
4 Hutbe-i Şâmiye, s 43-44

23-06-2008	#1
Profil Bilgileri Toprak	Hangi durumlar için yalan söylemek caiz olabilir? Hangi durumlar için yalan söylemek caiz olabilir? başlıklı yazı Mumsema Hangi durumlar için yalan söylemek caiz olabilir? Forum Alev "Hocam, işimiz gereği olarak bazen yalan söylemek mecburiyetinde kalıyoruz Bir hadiste, bazı durumlarda yalan söylenebileceğini okumuştum Bu konuda ne dersiniz?" "Hocam, işimiz gereği olarak bazen yalan söylemek mecburiyetinde kalıyoruz Bir hadiste, bazı durumlarda yalan söylenebileceğini okumuştum Bu konuda ne dersiniz?" Yalan ilk anda antipatik gelse de, en çok başvurulan yollardan birisidir Kaçacak bir yer kalmayıp zor durumda kalınca yalan hemen devreye girebiliyor, Makam/mevkii sahibi kerli ferli adamlar bile hiç çekinmeden yalana sarılabiliyorlar İşin garip yanı da, yalanı ortaya çıkınca "Ben öyle söylemek istememiştim" gibi vaziyeti geçiştirebiliyorlar Öyle bir devirde yaşıyoruz ki, yalanla doğru aynı tezgâhta pazarlanıyor, aynı dükkânda satılıyor Bazen oluyor, yalan daha çok ilgi çekiyor, daha çok müşteri buluyor Bunlar toplumun ortak hastalığı, sosyal hayatın, özellikle siyasi atmosferin vazgeçemediği kötü bir alışkanlık, bir karakter düşüklüğüdür Oysa imanla küfür, hidayetle dalalet, hadoğruluk imanın etrafında; bütün kötü hasletler gibi yalan/yalancılık da küfrün etrafında toplanmışlar Bu açıdan, bir insan ya doğru sözlüdür ya da yalancıdır Hem doğru sözlü hem yalancı olması mümkün değildir Fakat hayat bu ya, yalan söylemeye mecbur kalınan bazı anlar ve durumlar da var mıdır? Bu konuda Peygamberimiz şu noktaları zikrediyor: "Halkın arasını düzelten ve bunun için (hayır niyetiyle) söz ulaştıran veya hayır maksadıyla yalan söyleyen, yalancı değildir"1 Bir başka rivayet de, savaşta, insanların arasını bulmada, kadının kocasına, kocanın da karısına karşı, ailenin düzeni için söylediklerinde yalan söylemeye müsaade edildiği bildiriliyor 2 Bu konuyu ulema şöyle açıklıyor: Yalanı veya olmayan bir şeyi haber vermek kesin bir şekilde yasaklanmıştır Yalan konusundaki hadiste verilen izinse "tevriye" ve "îhâm" yoluyla söylenmesi halindedir Tevriye: Birkaç anlamı olan bir kelimeyi kullanan kimsenin, bunlardan en uzak anlamı niyet ederek söylemesidir OEhâm ise; iki anlamı olan bir kelimenin, kullanılan en uzak anlamı içinden geçirerek söylenmesidir Mesela, savaş sırasında düşman askerine "Kralınız öldü" denildiğini varsayalım Bu sözü söylerken, düşmanınız olan kral gerçekten ölmemiş olabilir Sözün yalan olmaması için, bununla düşmanın daha önceki krallarından birisi niyetlenerek söylenir Düşmanın eski kralları zaten ölmüştür Yine İslam'ın ve Müslümanların zarar göreceği durumlarda konuşmak gerektiğinde doğrudan yalana varmadan, dolaylı cümleler kullanmak da bundan sayılabilir Yine, birbiriyle dargın olan iki kişinin arasını bulurken, "Falan adam senin için dua ediyor" denilse, bununla o adamın "Allah'ım, bütün Müslümanları affet" demiş olduğu düşünülse yalan söylenmiş olmaz Dolayısıyla yalan söylemenin sorumluluğundan kurtularak rahatlar3 Fakat yalan söylemenin sıradanlaştığı, bu fetvanın suiistimal edildiği ortamlarda yalan söyleme yerine, sükûtla geçirilmesi, sessiz kalınması daha çok tercih edilmelidir Hutbe-i Şâmiye'de belirtildiği gibi, "Evet, her söylediğin doğru olmalı fakat her doğruyu söylemek doğru değildir Bazen zarar verse sükût etmek Yoksa yalana hiç fetva yok"4 1 Buharî, Sulh:2; Müslim, Birr: 101 2 Müslim, Birr:101 3 Tecrid-i Sarih Tercemesi, 8:111- 112 4 Hutbe-i Şâmiye, s 43-44


Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder